Kirpi balığı, ailesinin en yaygın türüdür. Yukarıda tarif edildiği gibi dikilebilen ve yatabilen dikenleri hem sivri, hem de uzundurlar: 5 santim uzunluğunda olabilirler. Bu yüzden dikkatsizlerin elinde ıstıraplı yaralar açabilirler. Kirpi balıkları 80 santimden uzun olabilirler. Şiştikleri zaman, dikenli bir topa benzerler.
Bütün dünyadaki tropikal denizlerde bulunan kirpi balığı’nın hayatı insanlar için esrarını muhafaza etmektedir. Birçok memleketlerde zehirli bilinmesine rağmen, Japonyada eti yenilir. Fakat kirpi balığı yemek sonucunda ölenler olmuştur. Kirpi balığı etinin, ölümden sonra bazı organlardan zehir emmek suretiyle toksik bir hal aldığı sanılmaktadır. Güney denizlerinin adalıları da balığın dikenlerinden harp miğferleri yapmışlardır.
Öldürücü dört-dişli balık, onu yiyeni beş saatin içinde öldürür. Bu balığın etinde, çok büyük bir acı, mide bulantısı, kusma, ishal veren ve çok kere felce ve ihtilâçlara sebep olan Tetrodotoxin adında bir zehir vardır. Bu zehirli madde daha ziyade balığın üreme organlarında toplu ise de, kaslardaki miktarı da onu yiyen insanı öldürmeye yeter. Bu tür, sırtında ve yanlarında sarımsı veya beyazımsı beneklerle, karnında ise sarı veya asık zeytin renginde çizgilerle süslü parlak ve değişik bir balıktır. 50 santim uzunluğunda olur. Akrabaları gibi o da kendini havayla veya suyla şişirebilir.
Öldürücü dört-dişli balık Kızıldeniz ile Hawaii adaları arasında Hint İle Pasifik Okyanuslarının sıcak kısımlarında yaygındır. Acı ve tatlı sularda yaşayanları da vardır.
Zehirli oldukları için yenemeyen balıklara tropikal denizlerde rastlanır. Yalnız Orta Pasifik’te bu zehirli balıkların üs yüz türü bulunduğu tahmin edilmektedir. Bunların birçoğu öldürücü dört-dişli balık kadar tehlikeli değildir. Aynı bölgenin akraba bazı dört-dişli balıkkları’nın etleri aksi gibi çok makbuldür. Üstelik yılın bazı mevsimlerinde ve bazı bölgelerde zehirli olan, bazı bölgelerde ise zehirli olmayan balık türleri de vardır. Bundan da, balığın zehirini yediği besinlerden aldığı anlaşılmaktadır. Fakat zehirli dört-dişli balık her zaman için ve nerede bulunursa bulunsun daima zehirlidir.
Fahaka dört dişlilerin en iyi tanınanlarıdan biridir.Bu tür kalın ve geniş alınlı bir kafası bütün vücudunda ince ve sivri dikenleri olan 45 santim uzunluğunda bir balıktır. Sırtı koyu yeşil-gri, yanlanyle karnı sarı olur. Siyah verev yollar, yanlarını katederek sırt bölgesinde düzensiz lekelere bölünürler. Fahakâ’nın yüzgeçleri sandır, yalnız kuyruk yüzgeci turuncu kenarlı koyu yeşildir.
Fahaka, Nil nehrinde yaşayan bir tath su türüdür. Çad, Senegal ve Koıjgo nehirleri havzalarında da bilinir.
Hindistan yerlilerinden «Tertrodon cutcutia» ile «Tetrodon fluviatilis», süs balığı olarak aranılırlar. İlki bir tuzlu su, ikincisi bir tatlı su türüdür. «Tetrodon eutcutia», fahaka’ dan, bilhassa vücudunun çıplak ve dikensiz olmasıyle ayrılır. Afrikalı akrabası gibi o da çok yırtıcıdır. Yalnız canlı yiyecekler yer ve özellikle dipteki hayvanları, meselâ her türlü solucanı tercih eder. Sudan çıkarılıp karnı gıdıklanınca, derhal top gibi şişer. Havayı vücudundan attığı sırada, tıslar gibi bir ses çıkarır.
Bazı dillerde «şişen balıklar» denilmesi çok yerindedir. Çoğu, vücutlarını havayla veya suyla şişirip küre gibi bir şekil alabilirler. Bu gibi zamanlarda ağızları, gözleri ve yüzgeçleri, vücutlanna kıyasla cüceleşmiş gözükür. Dört - disligiller’in bazıları, insana marnlamayacak gibi gelen bu garip şekillerine ilâveten zehirlidirler de. En iri türler 90 santim uzunluğunda olursa da, çoğunluk bunun yansı kadardır.
Bu grupta dört - dişligiller’den itibaren göreceğimiz balıklarda dişlerle çeneler, papağanlanınkini andırır bir gaga şeklinde birbirine kaynamıştır. Adlarından da anlaşıldığı üzere, dört - dişligiller’de gaga, ortadaki bir ekle dörde bölünmüştür. İki kısım üst çenede, iki kısım da buna karşı olarak yer alır. Bu. balıkların vücudu ya çıplaktır, ya da küçük dikenlerle kaplıdır. Şişecekleri vakit, yemek borularına bağlı bir cebi havayla, ya da suyla doldururlar. Bir kere havayla dolduktan sonra, denizin yüzeyinde, karın havada olmak üzere dalgalarla ve akıntılarla sürüklenirler.
Bu balıkların şişmesi, çabasız yolculuk etmek kadar, anî bir hacim artîşıyle korkulur bir görünüş almak gayesini güder. Şişmeden önce bazı balıklarla deniz kuşlanna pekâlâ yem olabildikleri halde sonradan düşmanlarının ağzına sığmazlar.
Okyanus dört-dişligilleri, ağır yumurtalarım yaşadıklan sıcak sulara yumurtladıktan sonra, onlarla her türlü ilgiyi keserler. Tropikal bölgelerin bazı tatlı su dört - dişligilleri, aksine, yapışkan yumurtalarına ve yeni yumurtadan çıkmış yavrularına dikkatle bekçilik ederler.
Dört - dişligiller aslında tropikal türlerse de, bazılarına Akdeniz’de, hattâ yazın Manş Denizi kadar Kuzeylerde rastlanır. Dört-dişli balık (Tetrodon lagocephalus) Batı Avrupa kıyılannda en ziyade görülenidir.
