(Photoblepharon palpebratus)
«Ateş böceği balığı,» Doğu Hint adaları çevresindeki Banda denizinde mercan kayalarının etrafında yüzerek büyük bir su ateş böceği gibi devamlı olarak ışığını çakar. Her gözünün altında, çapı gözünkinden büyük ve yarım ay biçiminde, yassı bir ışık organı bulunur. Işık organı devamlı ışık neşrettiği halde, balık, bunun üzerini göz kapağı gibi çalışan siyah bir deri katı ile örtmek veya bu deri katmı gözün üzerinden çekmek suretiyle, ışığını «söndürebilir» veya «yakabilir.» Ateş böceği balığı yaklaşık olarak 10 santim, uzunluğunda olur. Biraz daha büyükleri de bulunabilir.
Işık organlarının içinde, ışığın asıl kaynağı olan bol sayıda bakteri vardır. Bu bakteriler, balığın özel bazı dokuları ve salgılarıyle beslenirler ve geçimleri için tamamen ona bağlıdırlar. Balık böylece bakterileri barındırıp beslemekte, bakteriler ise sahiplerine canlı ışık sağlamaktadır. Böylece balıkla bakteriler arasında garip bir işbirliği, balığın hayatı boyunca süregelmektedir.
Ateş böceği balıklarının ışık organlarından ne maksatla yararlandıkları bilinmiyor. Bazı uzmanlar, ise sinyal vermeye yaradıklarını ileri sürerler. Bandalılar bu balıkların ışık organlarım kesip oltalarının ucuna takmak suretiyle geceleyin balık avlarlar. Kancanın ucundaki ışık organları sekiz saat süresince ışık vermeye devam eder. Ondan sonra bu ışık organları hayatiyetlerini kaybederek, ışık vermez olur.
(Holocentrus ascensionis)
«Sincap balığı» çoğu zaman gündüzleri gizlenir ve geceleyin karnını doyurmak üzere gizlenme yerinden çıkar. Fakat esaret hayatında huyunu değiştirerek gündüz saatlerinde de ortada görüldüğü çok olmuşsa da bu onun tabiî karakteri sayılmamak icap eder.
Sincap balığı da birçok gece gezen, derin deniz balıkları gibi kırmızı renklidir. Yer yer gümüşî ve kahverengimsi bölgeleri vardır. Fırtlak gözleri siyahtır. Her yanağında bir tek sivri ve gözü çeken dikeni bulunur.
Bu balık bol olarak tutulmazsa da, eti yenilir. En fazla 30 santim uzunluğunda ise de, 60 santimlikleri de bilinir. Sincap balıkları Birleşik Amerika’nın güney doğusu ile Brezilya arasındaki Atlantik sularında yaşarlar. Başkaca denizlerde bulundukları pek görülmemiştir.
BU GRUBUN en iyi bilinen üyeleri şüphesiz gece gezen «sincap balıklan» (Holocentridae) dir. Ailenin, hemen bütün dünyada tropikal okyanus sularında kıyılara yakm yaşayan yetmiş kadar türü vardır. Bu garip yaratıkların iri gözleri, oldukça iri ve pürüzlü pulları vardır ve çoğu zaman kırmızı renklidirler. Uzunlukları ender olarak 30 santimi geçerse de, bunun iki misli uzunlukta bir, iki türleri vardır.
Doğu sularının zırhlı sakinleri «kozalak balıkları» (İki türleri Monocentridae ailesini meydana getirir) daha da gariptir. Bu ufak balıkların kalın ve dikenli pulları, bütün vücutlarınıörten bir zırh meydana getirir. Sırt yüzgeçlerinin dikenleri de balıkların çoğunluğundaki gibi dikey olacağına, peş peşe biri sola, biri sağa döner. Kozalak balıkları tropikal ve mutedil Hint ve Pasifik okyanuslarında oldukça derin sularda bulunurlar. Alt çenelerinin altında bir çift ışık organları bulunur.
Fakat ışık organları, tropikal Atlantik ile Pasifik’in «Anomalopidae» ailesinde çok daha kuvvetle gelişmiştir. Bu ailenin, aralarında ateş böceği balığı da bulunan iki, üç türü
vardır.
Daha az tanınan «Bericoidei» ailesindeki balıkların gerek ilkel, gerek ileri Özellikleri göze çarpar. Sırt, anus ve karın yüzgeçlerinin ön kısımlarında veya daha arkada, fakat daha ilkel balıklardaki kadar geride değildir.
