DENİZ TAŞ - EMENİ
(Petromyzon marinus)
«Deniz taş emeni», görünüşüne uygun bir hayatı olan iğrenç görünüşlü bir balıktır. Yılan balığınınkine benzer uzun vücudu pulsuz bir deriyle kaplıdır. Karnı beyazımsı, genç erginlerde sırtı biteviye grimsi - mavi, yaşlılarda ise lekelidir. Biricik yüzgeçleri ufak bir kuyruk yüzgeci ile iki ufak sırt yüzgecidir. Bir çift gözü vardır, bunların her birinin arkasında ise göze benzer yedi solungaç yarığı yer alır. Gözlerinin arasında bir tek burun deliği bulunur. Deniz taş emeni 1 metre uzunluğunda ve 3 kilo ağırlığında olabilir.
Deniz taş emeni’nin, çene yerine; yüzü aşkın keskin dişle astarlanmış bulunan ve içinde gene dişlerle silâhlı pistonumsu bir dili olan yuvarlak ve emici bir ağzı vardır. Bu balık, ağzıyle bir başka balığa yapışır, vücudunda bir delik açar ve buradan o balığın kanını ve vücut sularını emer. Deniz taş emenleri bazen de iri köpekbalıklarına ve teknelere de yapışırlar. Saatte 25 kilometre hızla yol alan motorlara yetişip gövdelerine yapışabilecek güçtedirler. Arada yüzen insanlara da yapıştıkları olursa da, insanlarla beslendikleri duyulmamıştır. Buna karşılık, vücuduna yapıştıkları balinalardan parça parça dokular koparırlar.
Taş emenler’in yirmi beş değişik türü vardır. Bunlara dünyanın birçok kısımlarındaki tatlı ve tuzlu sularda rastlanır. Deniz taş emeni gibi okyanuslarda yaşayanları, yumurtlamak üzere tath sulara girerler. Atlantik kıyılarında 60-90 santim uzunluğunda ergin deniz taş emenleri ilkbaharda nehirlere girerler. Bazen emici ağızlarından yararlanıp sağlayanlardan yukarı tırmanırlar. Yuva yapmak için de yine emici ağızlarına muhtaçtırlar. Erkek balıkla dişisi işbirliği yaparak taşları yanlara iterler. Bu suretle meydana gelen girintiye 200 000′den fazla yumurta yumurtlanır. Taş emenler bir kere yumurta yumurtladıktan sonra ölürler, Larvalar anneleriyle babalarına hiç benzemezler.Üç yıl süresince çamur içinde yaşarlar ve bu ortamdan süzdükleri minik organik madde parçalarıyle beslenirler. Sonunda ergin taş emenlerin şeklini alarak denize dönerler.
Bununla beraber deniz taş emenleri, hayatlarının sonuna kadar tatlı suda da kalabilirler. Gerek tath sularda gerek denizlerde birçok değerli balıklan öldürdükleri için zararlı sayılırlar. Pek lezzetli olan et leri Orta Çağlarda çok makbuldü, bugün dahi Birleşik Amerika’nın kuzey doğusunda yenilmektedir. Bütün taş emenler başka basıklarla beslenmezler. Irmak taş emenleri erginleştikten sonra beslenmez, sadece ürer ve ölürler. En çok 50 santim uzunluğunda olabilen ırmak taş emeni (Petromyzon fluviatilis) tuzlu sularda da yaşayabilir ve Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya kıyılarım yalayan denizlerde görülür.