(Amia calva)
«Kel turna balığı», çok uzak jeolojik bir geçmişte Avrupa ile Kuzey Amerika’da bol olan bir balık grubunun günümüzdeki son kalıntısıdır. Kuzey Amerika’nın Atlantik bölümündeki yavaş akımlı nehirlerle göllerin sazlık ve batak kısımlarında yaşar. Kel turna balığı da akrabası kemikli turna balığı gibi birçak kıymetli balıklan yok eder. Aynı zamanda kabuklular yumuşakçalarla da beslenir. Güçlü ve sivri dişleri oldukça iri balıklara saldırmasına imkân verir. Çok kere kuşlar bile bu obur canavarlara yem olurlar. Kel turna balıkları’mn eti lezzetli sayılmaz. Uzunlukları 60 santimi, ağırlıkları 5 kiloyu geçer. Dişiler erkeklerden iridir.
Kel turna balığı’nın tıknaz vücudu, aşağıya doğru rengi açılan koyu zeytin renginde pullarla kaplıdır. Erkeklerin göğüs, karın ve anüs yüzgeçleri üreme mevsiminde parlak yeşil bir renk alır. Erkeklerin kuyruk yüzgecinin üst tarafında iri bir siyah benek göze çarpar.
Erkek kel turna balığı ilkbahar sonlarında su birikintilerinin arasında bir yer açıp yerde ufak bir girinti kazmak suretiyle bir yuva hazarlar. Dişi buraya, 1-3 milimetre çapında binlerce yumurta yumurtlar. Yapışkan olan bu yumurtalar, yuvanın içindeki ve etrafındaki bitkilere ve kökçüklere bağlanırlar. Erkek kel turna balığı, yavrular çıkana kadar yumurtalara bekçilik eder. 7-8 milimetrelik yavrular, burunlarının ucundaki bir yapışkan bölge vasıtasıyle bitkilere veya dibe yapışırlar. Fakat aradan birkaç gün geçtikten sonra serbestçe yüzmeye başlar ve babalarının nezaretinde sürü halinde dolaşırlar. Babanın bu bekçiliği yavrular 8-10 santim oluncaya kadar sürer. Arada yavruların babalarının pisboğazlığına kurban oldukları da olur.
Kel turna balıkları’nın, olağanüstü bir mikroskopik yapıda solungaçları vardır. Bu tip solungaçların batak sularda solunmalarını kolaylaştırdığı sanılmaktadır. Yüzeyde hava yutup gazı hava keselerine geçirmek suretiyle de solunmalarına devam edebilirler.
(Lepisosteus osseus)
«Kemikli turna balığı», koni biçimli, güçlü dişlerle silâhlı uzun ve gagamsı çeneleriyle başka balıkları avlayan yırtıcı bir balığın tipik örneğidir. Gözüne kestirdiği avın yanına sinsice kayar ve anî bir Van hareketle onu iğne sivriliğindeki dişlerine geçirir. Bu balık daha çok geceleri beslenir ve avlarım bütün olarak yutar. Kemikli turna balıkları insanlar için faydalı balıkları tükettiklerinden birçok yerlerde zararlı sayılırlar.
Kendileri, vücutlarım demirden bir zırh gibi Örten elmas biçimli, ağır pullanyle düşmanlarına karşı iyi korunmuş vaziyettedirler. Bıçak kıracak kadar sert olan bu pullar, eski balıklarda rastlatılan bir tiptir1 ve daha yeni tarihlerde gelişmiş türlerde görülmezler. Kemikli turna balığı’nın pullan birbirleriyle eklemli olmakla beraber, pek oynak bir vücut örtüsü meydana getirmez. Kemikli turna balıkları bu sebepten, beslendikleri zamanların dışında ender olarak hızlı hareket eden uyuşuk yaratıklardır. Bu balığın uzunluğu ortalama 150 santimdir. Vücudu uzun ve yuvarlaktır. Sırt ve anüs yüzgeçleri kuyruğunun hemen önündedir.
İçerisinde yaşadıkları sular pislendiği veya fazla ısındığı vakit, kemikli turna balıklan arada yüzeye yükselip hava yutarlar. Bundan da, hava keselerinin bir nevi yardımcı solunum organı rolü oynadığı sonucu çıkanlabilir. Dişileri ilkbaharda sığ sularda genellikle sazların arasına yumurtlarlar. Çok sayıdaki yumurtalar yapışkandır. 15 kilo ağırlığında ve 140 santim uzunluğunda bir dişinin içinden 77-150 yumurta çıkmıştır.
Birleşik Amerika’nın güney eyaletleriyle Meksika’da ve Küba’da görülen «alligator kemikli turna balığı» (Lepisosteus spatula), Kuzey Amerika’nın ikinci en büyük tatlı su balığıdır. 720 santim uzunluğunda onları çok görülmüştür.
ETİ SON DERECE LEZZETLİ OLAN BU BALIKLARI BALIKÇILAR SEVMEZLER.bU GRUPTAKİ BALIKLAR YIRTICI VE OBUR OLDUKLARINDAN SULARDAKİ BÜTÜN CANLINLARA HİÇ BİR ZAMAN RAHAT VERMEZLER
KEMİKLİ - TURNABALIĞIGİLLER» le (Lepisosteidae) «kel-turnabahğıgiller» (Amiidae) son derece yırtıcı ve obur yaratıklardır. Bulundukları sulardaki canlılara harp ilân ettiklerinden ve etleri de lezzetsiz olduğundan balıkçılar arasında hiç sevilmezler,.
Günümüzde sadece on türü kalan bu grup, eskiden çok daha kalabalıktı. Bu atalardan bazıları Avrupa’ da yağardı, fakat bugün kel-turna balığıgillere Birleşik Amerika ile Kanada’nm tatlı sularının dışında rastlamıyoruz, kemikli turnabalığığiller ise Kuzey ile Orta Amerika’da ve Küba’da yaşamaktadırlar. Yalnız bir tek türlerine (Lepisosteus sinensis) Çin’de rastlanır.